Mistrz i Małgorzata | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Mistrz i Małgorzata

Polifoniczność narracji w powieści Bułhakowa

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Ewa Petniak

Bułhakow wykorzystał w swoim dziele kilka „chwytów” narracyjnych: czasem relacjonuje zdarzenia z perspektywy narratora trzecioosobowego, niekiedy „występuje” w pierwszej osobie, oddaje również głos bohaterom powieści – wówczas to oni „przemawiają” jego „pisarskim” głosem. Tekst przepleciony jest wieloma dialogami postaci.

Narrator trzecioosobowy najczęściej prezentuje wydarzenia moskiewskie, z tym, że w niektórych momentach nieco je deformuje, wprowadzając elementy parodii, groteski (karykatury) – czytelnik spotyka się z nim od razu na wstępie: „Kiedy zachodziło właśnie gorące wiosenne słońce, na Patriarszych Prudach zjawiło się dwu obywateli.” Wielokrotnie uwydatnia się jego poczucie humoru towarzyszące opisywanym epizodom. „Następnie wyrwał tacę, strącił z niej resztki zrujnowanej przez Behemota czekoladowej wieży Eiffla, machnął tacą, lewą ręką zerwał z cudzoziemca kapelusz, a prawą trzasnął z rozmachem cudzoziemca płazem tacy po łysinie. Rozległ się dźwięk, jaki słychać zazwyczaj, kiedy z ciężarówki zrzucają na jezdnią arkusze blachy. Grubas, blednąc, zatoczył się do tyłu i usiadł w beczkę z kerczeńskimi śledziami, wygniatając gejzer śledziowego sosu.”

Bywa, że narrator – autor zwraca się bezpośrednio do czytelnika i wtedy mamy do czynienia z narracją pierwszoosobową: „Za mną, czytelniku! Któż to ci powiedział, że nie ma już na świecie prawdziwej, wiernej, wiecznej miłości? A niechże wyrwą temu kłamcy jego plugawy język!” Czasem „opowiadacz” utożsamia się z czytelnikiem, przyrównuje do niego – dostosowuje do jego pozycji i wówczas stosuje formę liczby mnogiej typu „my”: „Tu musimy odnotować pierwszą osobliwość tego straszliwego majowego wieczoru. (...)”
„Zdradźmy przede wszystkim tajemnicę, której mistrz nie chciał zdradzić Iwanowi. (...)”


Rozdział trzydziesty drugi (cz.2) rozpoczyna zwrotem do bóstw – formą „prozatorskiej” apostrofy: „O, bogowie, o, bogowie moi! Jakże smutna jest wieczorna ziemia! Jakże tajemnicze są opary nad oparzeliskami! Wie o tym ten, kto błądził w takich oparach, kto wiele cierpiał przed śmiercią, kto leciał ponad tą ziemią, dźwigając ciężar ponad siły. Wie o tym ten, kto jest zmęczony. I bez żalu porzuca wtedy mglistą ziemię, jej bagniska i jej rzeki, ze spokojem w sercu powierza się śmierci, wie bowiem, że tylko ona przyniesie mu spokój.”


Autor Mistrza i Małgorzaty „udziela głosu” swoim bohaterom. Niektóre rozdziały relacjonują oni. Rozdział drugi (w części pierwszej) pt. Poncjusz Piłat to relacja Wolanda – rzekomego naocznego świadka procesu Chrystus, ale jest to jednocześnie fragment powieści mistrza, której pierwszy akapit cytuje na spotkaniu z Małgorzatą „poseł” Azazello. Ów rozdział rozpoczynają słowa identyczne z tymi, jakie kończą pierwszy – jest to moment, gdy szatan zaczyna snuć swoją opowieść: „W białym płaszczu z podbiciem koloru krwawnika posuwistym krokiem kawalerzysty wczesnym rankiem czternastego dnia wiosennego miesiąca nisan pod krytą kolumnadę łączącą oba skrzydła pałacu Heroda Wielkiego wyszedł procurator Judei Poncjusz Piłat.”

Rozdział trzeci (cz. 1) pt. Dowód siódmy rozpoczyna również Woland, kończąc opowieść o Piłacie i dialog z literatami: „ – Tak, była mniej więcej dziesiąta rano, wielce szanowny Iwanie Nikołajewiczu (...)” Rozdział szesnasty (cz,1) pt. Kaźń dotyczący cierpień i śmierci Jeszui na Nagiej Górze jest niejako onirycznym majakiem „uspokojonego” środkami nasennymi pety Iwana Bezdomnego. W tym rozdziale zawarte są „wstawki” – urywki „pergaminowych” zapisków Mateusza Lewity, które także jemu nadają „rangę” narratora:

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Szybki test:

Wydarzenia moskiewskie najczęściej prezentuje
a) narrator
b) Małgorzata
c) mistrz
d) Woland
Rozwiązanie

Słowa - „Za mną, czytelniku! Któż to ci powiedział, że nie ma już na świecie prawdziwej, wiernej, wiecznej miłości? A niechże wyrwą temu kłamcy jego plugawy język!” świadczą o występowaniu narracji:
a) pierszoosobowej
b) trzecioosobowej
c) osobistej
d) prywatnej
Rozwiązanie

Autor nie relacjonuje zdarzeń z perspektywy:
a) bohaterów powieści
b) narratora pierwszoosobowego
c) narratora trzecioosobowego
d) marzeń sennych
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
Mistrz i Małgorzata – streszczenie szczegółowe
Mistrz i Małgorzata – streszczenie w pigułce
Czas i miejsce akcji „Mistrza i Małgorzaty”
Świat przedstawiony w powieści „Mistrz i Małgorzata” – realizm i fantastyka
Główne wątki „Mistrza i Małgorzaty”
Znaczenie tytułu i motta „Mistrza i Małgorzaty”
Obraz Moskwy lat trzydziestych XX wieku – w oparciu o powieść „Mistrz i Małgorzata”
Problematyka moralno – filozoficzna w „Mistrzu i Małgorzacie”
Michaił Bułhakow – życie i twórczość
Historia miłości mistrza i Małgorzaty
Historia Poncjusza Piłata i Jeszui Ha - Nocri
Problematyka władzy w „Mistrzu i Małgorzacie”
Kompozycja i struktura „Mistrza i Małgorzaty”
Polifoniczność narracji w powieści Bułhakowa
„Mistrz i Małgorzata” jako arcydzieło literatury światowej
Język „Mistrza i Małgorzaty”
Motyw miłości w „Mistrzu i Małgorzacie”
Motywy literackie w powieści „Mistrz i Małgorzata”
Nawiązania w „Mistrzu i Małgorzacie”
„Mistrz i Małgorzata” jako powieść wielogatunkowa
Twórczość Michaiła Bułhakowa
Humor w „Mistrzu i Małgorzacie”
„Powieść w powieści” na przykładzie „Mistrza i Małgorzaty”
„Mistrz i Małgorzata” jako parabola
Wybrane adaptacje „Mistrza i Małgorzaty”
Plan wydarzeń „Mistrza i Małgorzaty”
Najważniejsze cytaty „Mistrza i Małgorzaty”
Bibliografia




Bohaterowie
Mistrz – charakterystyka postaci
Małgorzata – charakterystyka postaci
Piłat z Pontu – charakterystyka postaci
Wizja szatana (Woland) „Mistrza i Małgorzaty”
Jeszua Ha-Nocri charakterystyka postaci
Charakterystyka gości z zaświatów - Woland i jego świta
Charakterystyka bohaterów powieści mistrza
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Mistrza i Małgorzaty”





Tagi:
• Michaił Bułhakow biografia • Życiorys Michaiła Bułhakowa • Streszczenie Mistrza i Małgorzaty • Fantastytka w Mistrzu i Małgorzacie • Moskwa w Mistrzu i Małgorzacie • Miłość Mistrza i Małgorzaty • Władza w Mistrzu i Małgorzacie • Charakterystyka mistrza • Charakterystyka Małgorzaty • Bohaterowie Mistrza i Małgorzaty • Religia w Mistrzu i Małgorzacie • Problematyka Mistrza i Małgorzaty • Uniwersalizm Mistrza i Małgorzaty • Ponadczasowość Mistrza i Małgorzaty • Mistrz i Małgorzata jako powieść filozoficzna